მახათის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის სახელობის ტაძარი
საკათედრო ტაძარი, სამონასტრო კომპლექსი და მახათას პანთეონი მახათის მთის ფერდობზე.
მახათის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის სახელობის ტაძარი ქართული მართლმადიდებლური საკათედრო ტაძარია, რომელიც მდებარეობს თბილისის აღმოსავლეთ ნაწილში, ვაზისუბნის მიმდებარედ, მახათის მთის ფერდობზე. ტაძარი აგებულია 2002–2019 წლებში არქიტექტორ ომარ ნაფეტვარიძის პროექტის მიხედვით და წარმოადგენს თანამედროვე ქართული საეკლესიო არქიტექტურის ერთ-ერთ ყველაზე მასშტაბურ და თვალსაჩინო ნიმუშს.
ტაძარი სამონასტრო კომპლექსის ნაწილია, რომლის დაარსება 2002 წელს მოხდა.
მონასტრის მშენებლობა ეტაპობრივად განვითარდა და თავდაპირველად მოიცავდა პირველი ეკლესიის აგებას, რომელიც წმინდა იოანე, ექვთიმე და გიორგი მთაწმინდელების სახელობისაა. აღნიშნული ეკლესიის მშენებლობა 2006 წელს დასრულდა და მას შემდეგ იგი მონასტრის სულიერი ცხოვრების მნიშვნელოვან ცენტრად იქცა.
მთავარი საკათედრო ტაძრის აგების მიზნით 2010 წელს დაარსდა ფონდი „ივერიისა“, რომლის შემოსავლის ძირითადი წყარო მოქალაქეთა შემოწირულობებია. ეს ფაქტი კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს ტაძრის მნიშვნელობას, როგორც საერთო ეროვნული ძალისხმევით შექმნილ სულიერ ნაგებობას. კათედრალის მშენებლობა ოფიციალურად დაიწყო 2012 წლის 17 აპრილს საძირკვლის ჩაყრის ცერემონიით. ტაძრის კონსტრუქციული სამუშაოები 2015 წელს დასრულდა, ხოლო პერანგით შემოსვა — 2017 წელს. ინფრასტრუქტურული განვითარების თვალსაზრისით, 2016 წელს 5 მილიონი ლარის ღირებულების გზა დაიგო, რომელმაც მახათის მთა თბილისის წმინდა სამების საკათედრო ტაძართან დააკავშირა.
არქიტექტურული თვალსაზრისით, მახათის ტაძარი გამოირჩევა მასშტაბურობითა და დეტალებისადმი განსაკუთრებული ყურადღებით. იგი გადახურულია სპილენძის სახურავით, რაც ნაგებობას გამძლეობასთან ერთად მონუმენტურ იერს ანიჭებს. საკურთხევლის იატაკი მოპირკეთებულია იტალიური და სალიეთის მარმარილოთი, რაც ტაძრის ინტერიერს სიდიადესა და სიწმინდის განცდას მატებს. გუმბათის წვერზე აღმართულია 5,1 მეტრის სიმაღლის ჯვარი, რომელიც მახათის მთიდან მთელი თბილისის მასშტაბით თვალსაჩინოდ მოჩანს და სულიერ სიმბოლოდ იქცა.
მახათის სამონასტრო კომპლექსის მნიშვნელოვან ნაწილს წარმოადგენს მახათას მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონი, რომელიც ტაძრის გვერდით, მახათის მთის ფერდობზე მდებარეობს. პანთეონი გაიხსნა 2018 წელს, მას შემდეგ, რაც თბილისის მერიამ მთაწმინდის პანთეონი დაკრძალვებისთვის დახურულად გამოაცხადა. მახათას პანთეონი განკუთვნილია გამოჩენილი მწერლების, საზოგადო მოღვაწეების, მეცნიერთა და ხელოვანთა განსასვენებლად და დღეს უკვე მნიშვნელოვან კულტურულ-სამახსოვრო სივრცედ ჩამოყალიბდა.
პანთეონში დაკრძალვის გადაწყვეტილებას იღებს თბილისის მერია, ხოლო შუამდგომლობის უფლება გააჩნიათ საქართველოს პრეზიდენტს, პარლამენტს, მთავრობასა და პრემიერ-მინისტრს, საქართველოს საპატრიარქოს, აგრეთვე სამეცნიერო, საზოგადოებრივ, პოლიტიკურ, საგანმანათლებლო და შემოქმედებით დაწესებულებებსა და ორგანიზაციებს. ეს პროცედურა უზრუნველყოფს იმას, რომ პანთეონი დარჩეს ეროვნული მნიშვნელობის პიროვნებების განსასვენებელ ადგილად.
მახათის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის სახელობის ტაძარი, მასთან არსებული სამონასტრო კომპლექსი და პანთეონი ერთიან სივრცეს ქმნის, სადაც სულიერი, ისტორიული და კულტურული მნიშვნელობები ერთმანეთთან ჰარმონიულად არის შერწყმული. იგი არა მხოლოდ ლოცვისა და სულიერი ცხოვრების ცენტრია, არამედ თანამედროვე საქართველოს თვითმყოფადობისა და ეროვნული მეხსიერების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სიმბოლოა.
