ბათუმის ღვთისმშობლის შობის საკათედრო ტაძარი
ბათუმის გულში მდებარე ტაძარი 1898–1903 წლებში აშენდა და თავდაპირველად კათოლიკურ ეკლესიას წარმოადგენდა. საბჭოთა პერიოდის მძიმე წლების შემდეგ კი იგი კვლავ ეკლესიურ ცხოვრებას დაუბრუნდა.
ბათუმის ღვთისმშობლის შობის საკათედრო ტაძარის ისტორია მე-19 საუკუნის მიწურულს იწყება და დღემდე არაერთ მნიშვნელოვან მოვლენას აერთიანებს.
ტაძარი 1898–1903 წლებში, გოთური აღორძინების სტილში აშენდა. თავდაპირველად იგი კათოლიკურ ეკლესიას წარმოადგენდა. მისი მშენებლობის ინიციატორი ცნობილი ქართველი მეცენატი და მეწარმე, სტეფანე ზუბალაშვილი იყო.
სტეფანე ზუბალაშვილმა ტაძრის მშენებლობისთვის იტალიიდან არქიტექტორები და მხატვრები მოიწვია. ნაგებობა მან დედის, ელისაბედ ზუბალაშვილის, ხსოვნას მიუძღვნა. გადმოცემის თანახმად, სწორედ ელისაბედის სურვილი ყოფილა, რომ ბათუმში წმინდა ტაძარი აეშენებინათ, სადაც მისი სულის მოსახსენებლად ილოცებდნენ.
ზუბალაშვილების ოჯახმა დედის სურვილი შეასრულა. ტაძრის მშენებლობაზე იმ დროისთვის უდიდესი თანხა — დაახლოებით 250 ათასი რუბლი დაიხარჯა.
ტაძარი საბჭოთა ეპოქაში
ტაძრის ისტორიის ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე პერიოდი საბჭოთა ხელისუფლების დროს დადგა. ეკლესია დაიხურა და მისმა სივრცემ სრულიად განსხვავებული დანიშნულება შეიძინა.
სხვადასხვა წლებში ისტორიულ შენობაში განთავსებული იყო მაღალი ძაბვის ლაბორატორია, არქივი და სხვა დაწესებულებები. მიუხედავად იმისა, რომ ტაძარმა თავდაპირველი ფუნქცია დაკარგა, მისმა ისტორიულმა და არქიტექტურულმა მნიშვნელობამ არსებობა განაგრძო.
1970 წელს შენობა შეაკეთეს, ხოლო 1989 წელს იგი საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიას გადაეცა.
იმავე წლის 16 მაისს ტაძარი საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა ილია II-მ აკურთხა. ეს დღე ბათუმის ეკლესიური ცხოვრებისთვის განსაკუთრებულ მოვლენად იქცა. ტაძრის კურთხევის დღეს დაახლოებით 5 ათასი ადამიანი მოინათლა — მოვლენა, რომელიც ბათუმის უახლეს საეკლესიო ისტორიაში განსაკუთრებულ ადგილს იკავებს.
2011 წლის 21 თებერვალს ბათუმის ღვთისმშობლის შობის საკათედრო ტაძარს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.
ბოცორიას ისტორია — ქველმოქმედება და ტრაგიკული დასასრული
ტაძრის ისტორიას მხოლოდ მისი არქიტექტურა და მნიშვნელოვანი თარიღები არ ქმნის. ტაძრის შესასვლელთან დაკავშირებულია კიდევ ერთი, გამორჩეული და ტრაგიკული ისტორია — ბოცორიას სახელთან.
ეროვნული ბიბლიოთეკის ფოტომატიანის აღწერაში ბოცორია მოხსენიებულია, როგორც ადამიანი, რომელიც მიღებულ თანხას ძირითადად სხვების დასახმარებლად იყენებდა. იგი ეხმარებოდა ბავშვებსა და გაჭირვებულ ადამიანებს, ხოლო შეგროვილი თანხის ნაწილს ეკლესიასაც ახმარდა.
გადმოცემის თანახმად, მისი დახმარებით ტაძრის ეზოში ავზიც გაკეთებულა, საიდანაც ნაკურთხი წყალი მოედინებოდა.
ბოცორიას ცხოვრების ტრაგიკული დასასრულიც სწორედ მის ქველმოქმედებას უკავშირდება. ეროვნული ბიბლიოთეკის ფოტომატიანის ცნობით, მან შეიკედლა უბინაო და უკიდურესად ღარიბი ახალგაზრდა, მისცა ღამის გასათევი და დააპურა. მოგვიანებით კი ეს ადამიანი, ფულისა და მოწყალების გამო, ბოცორიას თავს დაესხა და მოკლა.
მისი ცხოვრების შესახებ სხვა მოგონებებიც არსებობს. „კვირის პალიტრაში“ გამოქვეყნებული მასალის მიხედვით, ბოცორია ბავშვობაში დაობლებულა, ოჯახური პრობლემების გამო სახლიდან წასულა და საბოლოოდ ბათუმში აღმოჩნდა. გადმოცემის თანახმად, იგი გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ფსიქიატრიულ დაწესებულებაშიც იმყოფებოდა, საიდანაც, მოგვიანებით, ილია II-ის ჩარევით გამოუყვანიათ.
ტაძარი, როგორც ბათუმის ისტორიის ნაწილი
დღეს ბათუმის ღვთისმშობლის შობის საკათედრო ტაძარი ქალაქის ერთ-ერთი მთავარი სულიერი და კულტურული სიმბოლოა.
მის ისტორიაში ერთმანეთში იკვეთება სხვადასხვა ეპოქა — ზუბალაშვილების ოჯახის ოცნება, მე-19 საუკუნის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, საბჭოთა პერიოდის მძიმე რეალობა, ეკლესიისთვის ტაძრის დაბრუნება და ადამიანთა ისტორიები, რომლებმაც ამ ადგილს განსაკუთრებული მნიშვნელობა შესძინა.
ეს მხოლოდ ისტორიული შენობა არ არის. მისი კედლები საუკუნეზე მეტი ხნის განმავლობაში ადამიანთა ლოცვას, სიხარულს, განსაცდელსა და იმედს ინახავს.
ბათუმის ღვთისმშობლის შობის საკათედრო ტაძარი დღესაც აგრძელებს თავის ისტორიას — როგორც ადგილი, სადაც არქიტექტურა, ისტორიული მეხსიერება, რწმენა და ადამიანური თავგანწირვა ერთ სივრცეში იყრის თავს.
