ქვემო ბეთლემის მაცხოვრის შობის ეკლესია
ბეთლემის აღმართზე მდებარე ტაძარი XVIII საუკუნიდან იღებს სათავეს და დღეს თბილისის ერთ-ერთ გამორჩეულ ისტორიულ და არქიტექტურულ ძეგლს წარმოადგენს.
თბილისის ძველ უბანში, ქვემო კალაში, ბეთლემის აღმართის №3-ში, ისტორიული ქვემო ბეთლემის მაცხოვრის შობის ეკლესია მდებარეობს. ტაძარი ძველი თბილისის იმ გამორჩეულ ნაგებობათა შორისაა, რომლებიც ქალაქის მრავალსაუკუნოვან ისტორიას, კულტურასა და სულიერ ცხოვრებას დღემდე ინარჩუნებს.
ქვემო ბეთლემის ეკლესიის ისტორია XVIII საუკუნიდან იწყება. 1725-1727 წლებში, ირანიდან გადმოსახლებულმა სომხებმა ამ ადგილას წმინდა სტეფანეს სახელობის დედათა მონასტერი და მცირე სამლოცველო დააარსეს.
დროთა განმავლობაში აქ ახალი, უფრო დიდი ტაძრის მშენებლობა განხორციელდა. დღევანდელი გუმბათიანი ეკლესია 1868 წელს აშენდა, ხოლო 1910 წელს ტაძარს განახლება ჩაუტარდა.
1988 წლიდან ქვემო ბეთლემის ეკლესია საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის საკუთრებაშია. მას შემდეგ ტაძარი კვლავ აქტიურად აგრძელებს თავის სულიერ დანიშნულებას და ძველი თბილისის მართლმადიდებლური მემკვიდრეობის მნიშვნელოვანი ნაწილია.
ქვემო ბეთლემის ეკლესია ,,ჩაწერილი ჯვრის“ ტიპის ნაგებობაა ტაძარი აგურით არის ნაშენი და ქვით მოპირკეთებულ ციტადელზე დგას, რაც მის იერსახეს განსაკუთრებულ შთამბეჭდაობას სძენს.
ეკლესიის არქიტექტურაში გამორჩეულია გუმბათი, დეკორატიული თაღები და ორფერდა ქვის კიბე, რომელიც ტაძრის ჩრდილოეთ შესასვლელთან მიდის. სწორედ ეს დეტალები ქმნის ტაძრის უნიკალურ იერს და მას ძველი თბილისის არქიტექტურულ გარემოში გამორჩეულ ადგილს ანიჭებს.
ტაძრის ინტერიერი მოგვიანებით, 1991-1997 წლებში, მხატვრებმა დიმიტრი ხიდაშელმა და მალხაზ ჩაკვეტაძემ მოხატეს. ფრესკული მხატვრობა ეკლესიის სულიერ და მხატვრულ სივრცეს კიდევ უფრო გამორჩეულ ხასიათს სძენს.
დღეს ქვემო ბეთლემის მაცხოვრის შობის ეკლესია ძველი თბილისის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ღირსშესანიშნაობაა. მისი ისტორია სხვადასხვა ეპოქას აერთიანებს, ხოლო ტაძარი კვლავ რჩება ადგილად, სადაც თბილისის ისტორიული მემკვიდრეობა და მართლმადიდებლური სულიერება ერთმანეთთან ცოცხალ კავშირს ქმნის.
