სიწმინდის გზის მთავარი ალგორითმი
სიკვდილი, „უკანასკნელი მტერი“, ახლა ღვთაებრივი სიყვარულის ტრიუმფის, სიცოცხლის სასუფეველში შესვლის სახით გვევლინება.
სულთმოფენობის დღესასწაულის შემდეგ, როდესაც სულიწმიდა მოციქულებზე გადმოვიდა, ჩვენ ყველა წმინდანის ხსოვნას ვზეიმობთ, ანუ იმ ადამიანების, რომლებმაც სულიწმიდის მოქმედება განასახიერეს, რომლებიც ჩვენთვის მისაბაძი მაგალითები, ღვთისმოსაობის ერთგვარი სტანდარტები გახდნენ.
თითოეულმა მათგანმა საკუთარი ცხოვრებით იცხოვრა, სხვისგან განსხვავებით, და გააცნობიერა სიწმინდის პოტენციალი, რომელიც მხოლოდ ღმერთმა მისცა. მაგრამ მოდით, ვკითხოთ საკუთარ თავს: არსებობს თუ არა საერთო მნიშვნელი, რომელიც აერთიანებს ყველა წმინდანს გამონაკლისის გარეშე? ამ კითხვაზე პასუხის გასაცემად, ჯერ ქრისტოლოგიას უნდა მივმართოთ, რადგან განკაცებული ღვთის ძე ჩვენთვის არის იდეალი იმისა, თუ როგორი უნდა იყოს ადამიანი ღვთის გეგმაში მისთვის.
როგორც ბიბლიიდან ვიცით, პირველმა ადამიანებმა, მცნების დარღვევის შემდეგ, არსებობის ავტონომიური გზა აირჩიეს. ისინი ფიქრობდნენ, რომ მათი ბუნებრივი ენერგიები საკმარისი იქნებოდა შექმნილ სამყაროში მარადიული არსებობისთვის. მაგრამ როდესაც აღმოჩნდა, რომ დემონური მლიქვნელობა მხოლოდ საზიზღარი მოტყუება იყო, ცოდვა უკვე შემოსულიყო სამყაროში და მასთან ერთად სიკვდილიც. მას შემდეგ, დედამიწაზე დაბადებული ყველა ადამიანის ცხოვრების გზა სიკვდილით მთავრდება, როდესაც მისი სასიცოცხლო ძალები ქრება და მიწისგან შექმნილი სხეული ბრუნდება იქ, საიდანაც აღებული იყო.
თუმცა, ღმერთმა ადამიანი არა მხოლოდ მიწისგან შექმნა. მან თავისი სული შთაბერა და ადამიანს მისი მსგავსება მისცა. ეს არის უკვდავი პრინციპი, რომელიც ჩვენს შექმნილ ბუნებაზე მაღლა დგას. მისი წყალობით, დაცემამდე ადამიანებს შეეძლოთ ეცხოვრათ არა მხოლოდ ისე, როგორც ყველა სხვა ღვთის ქმნილება ცხოვრობს - მათ ჰქონდათ შესაძლებლობა, ეპოვათ გზა, რათა განეხორციელებინათ თავიანთი ცხოვრება, რომელსაც შეიძლება ღვთაებრივი ეწოდოს. ამისათვის მათ უნდა დაეძლიათ დამოკიდებულება საკუთარ შექმნილ ბუნებაზე, თანდათანობით შემოსილიყვნენ შეუქმნელი ღვთაებრივი ენერგიებით. შემდეგ მთელი კაცობრიობის ცხოვრება შეიძლებოდა გამხდარიყო წმინდა სამების ცხოვრების მსგავსი. ადამიანები, რომლებსაც ყველასთვის საერთო ბუნება ჰქონდათ, მიიღებდნენ ღმერთში ერთობას ერთმანეთთან, იცხოვრებდნენ სიყვარულსა და ჰარმონიაში. მათი მარადიული სიცოცხლე იქნებოდა განღმრთობის შედეგი, ანუ წმინდა სამების სასიცოცხლო ენერგიაში მონაწილეობა. სამწუხაროდ, ადამიანებმა სხვა გზა აირჩიეს და აღარ შეეძლოთ ამ შეცდომის გამოსწორება. ეს გამოასწორა ახალმა ადამმა, თავად ღმერთმა, რომელიც განკაცდა. ამისათვის მან გადალახა საკუთარი ბუნების საზღვრები. არ ექვემდებარება რაიმე არსებით ან ბუნებრივ აუცილებლობას, ღმერთს აქვს უნარი, თავის პიროვნებაში ჰიპოსტასირება მოახდინოს არა მხოლოდ საკუთარი არსებით, არამედ ადამიანურადაც. ღვთაებრივი ლოგოსის კენოზისი იმაში მდგომარეობს, რომ ის ჩვენს ბუნებამდე ეშვება, ანუ დამცირდება უფრო დაბალ ბუნებამდე, რომელიც მანამდე არ გააჩნდა. სამყაროს შემოქმედი იწყებს არსებობას საკუთარი ქმნილების ხატად. უდროო დროთა დინებაში შედის, უსასრულო სასრულო ხდება, მარადიული ბავშვად იქცევა, უსხეულო იძენს შეზღუდულ ხორციელ ინდივიდუალობას. ჭეშმარიტი ღმერთის რანგში, სამების მეორე პირი ჭეშმარიტ ადამიანად იქცევა.
პირველმა ადამიანმა უარი თქვა სამების ხატად საკუთარი არსების რეალიზების შესაძლებლობაზე. ღმერთისა და მისი ქმნილების სიყვარულის გამო თავგანწირვით ცხოვრების ნაცვლად, პირველმა ადამიანებმა თავიანთი ბუნების ნებაყოფლობითი ენერგია სიკვდილის გზაზე მიმართეს. ქრისტემ, ახალმა ადამმა, სრულიად საპირისპირო გააკეთა. მან ნებაყოფლობით დაუმორჩილა ადამიანური ნება ღვთაებრივ ნებას, რაც გამოიხატა ზეციერი მამისადმი მორჩილებაში თავგანწირვის სიყვარულში.
ეს არის მთავარი მიმართულება, რომელსაც ჩვენი ადამიანური ნება უნდა მიჰყვებოდეს.
ბევრი ადამიანის მთავარი პრობლემა ის არის, რომ ჩვენ მუდმივად ვეწინააღმდეგებით ღვთის ნებას, რომელიც ხსნისკენ მიგვიყვანს. ჩვენ არ გვინდა მივიღოთ ღვთის მიერ მოცემული ბედი ან, სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ჩვენი ჯვარი ვატაროთ.
ჩვენ არ გვაქვს ის თავმდაბლობა, რაც მაცხოვარს ჰქონდა, ჩვენ არ ვემორჩილებით ღვთის ნებას. ჩვენ გვინდა, რომ ჩვენი ცხოვრება ისე განვითარდეს, როგორც ჩვენ გვსურს, ისე, როგორც ჩვენ ვხედავთ და გვესმის. ჩვენი მრავალი ლოცვა ამაზეა. ჩვენ ვთხოვთ ღმერთს, შეცვალოს თავისი ნება და გააკეთოს ის, რასაც ჩვენ ვთხოვთ. და ჩვენი სურვილები - ისინი ცნობილია: ჩვენ გვსურს ვიცხოვროთ მშვიდი, მშვიდობიანი, წყნარი, უღრუბლო ცხოვრებით, გვქონდეს ყველაფერი, რაც აუცილებელია ბედნიერებისთვის, სიხარულისა და კეთილდღეობისთვის. ეს არის ის, რაც ადამიანს შეუძლია მიიღოს ღვთისგან საჩუქრად ცათა სასუფეველში. მაგრამ აქ, დედამიწაზე, ჩვენ არ გვაქვს არსებობა, არამედ დროებითი საცხოვრებელი. აქ არის შრომა ბედნიერების მისაღწევად, რომელშიც ყველა ნორმალურ ადამიანს სურს ცხოვრება. აქ არის ჯვარი და ღვაწლი სულის გადარჩენისთვის.
რა თქმა უნდა, ჯვარი არანაირ სასიამოვნო გრძნობას არ ატარებს. ქრისტეს არ გამოუხატავს არანაირი აღფრთოვანება ან სიხარული იმის გამო, რისი გადატანაც მას ადამიანების გადასარჩენად მოუწევდა. მაცხოვრის სული გეთსიმანიის ბაღში იტანჯებოდა და გლოვობდა. მისი შუბლიდან ოფლი სისხლიანი წვეთების სახით სდიოდა, ანუ ქრისტეს შუბლზე კანქვეშა კაპილარები შინაგანი ნერვული დაძაბულობისგანაც კი ფეთქავდა. ის ზეციერ მამას ევედრებოდა, რომ ტანჯვის ეს თასი მისთვის აეცილებინა. მაგრამ მიუხედავად ამისა, იცის რა საშინელება, რომლის გადატანაც მოუწევდა, ქრისტე თავის ადამიანურ ნებას ღვთაებრივ ნებას უმორჩილებს და ნებაყოფლობით იღებს ტანჯვისა და მწუხარების თასს. „იყავნ ნება შენი“, ამბობს ის, როგორც ადამიანი, თითოეული ჩვენგანის სახელით. და თავს სწირავს მთელი კაცობრიობისთვის.
ჩვენთვის ეს ასევე ვიწრო, ეკლიანი, მაგრამ ერთადერთი გზის მაგალითია, რომელიც ჩვენს სულებს ღვთის სასუფევლისკენ მიჰყავს. ეს არის ყველა წმინდანის გზა. ისინი ატარებდნენ იმას, რაც ღმერთმა მოუმზადა და ხშირად, მისდამი სიყვარულით, თავად ზრდიდნენ თავიანთი ჯვრის წონას - სიხარულით, ყოველგვარი შიშისა და სასოწარკვეთის გარეშე.
დაცემის მთავარი შედეგი სიკვდილი იყო. კაცობრიობის ისტორიის განმავლობაში, ქრისტეს მოსვლამდე, ეს უკანასკნელი ჯოჯოხეთური აკორდის მსგავსად ჟღერდა, როგორც ცოდვის მიერ ჩვენს ადამიანურ ბუნებაში მიღწეული განადგურების ტრიუმფის აპოთეოზი. თითოეული ადამიანის სიკვდილი არის გარდაუვალი სასჯელი ეგზისტენციალური ავტონომიისთვის, ღვთაებრივი ენერგიებისგან განცალკევებული სიცოცხლისთვის. მაგრამ სწორედ ქრისტეს სიკვდილი გახდა ჩვენი სიკვდილზე გამარჯვების მთავარი და გადამწყვეტი აქტი. „რადგან კაცის მიერ მოვიდა სიკვდილი, კაცის მიერ არის მკვდრეთით აღდგომაც. რადგან როგორც ადამში ყველა კვდება, ასევე ქრისტეში ყველა გაცოცხლდება“ (1 კორ. 15:21, 22). რას ნიშნავს ქრისტეს აღდგომა თითოეული ადამიანისთვის? რომ მამის ნებისადმი დამორჩილებით „სიკვდილამდეც კი“, ქრისტემ ადამიანური ბუნება მიიყვანა ეგზისტენციალური თვითკმარობის პრეტენზიებზე უარის თქმისკენ, ბუნებრივი არსება გარდაქმნა ღვთაებრივ სიყვარულში მონაწილეობად და მისი ნებისადმი თავისუფალ დამორჩილებად. ქრისტეს აღდგომის შემდეგ, ჩვენი ბუნება, რომელსაც არსებობის წყარო ღმერთთან ერთობაში აქვს, აღარ კვდება. შექმნილი ბუნების მიუხედავად, მან მიიღო შესაძლებლობა, ეცხოვრა შეუქმნელი არსების ხატად. ქრისტეს აღმდგარი სხეული და, შესაბამისად, ჩვენი მომავალი სხეული, არის მატერიალური სხეული, შექმნილი ბუნების მიერ, მაგრამ ის არსებობს შეუქმნელის ხატად, ანუ თავისუფალია ბუნებრივი აუცილებლობისადმი ყოველგვარი დაქვემდებარებისგან.
რა პრაქტიკული დასკვნები გამომდინარეობს აქედან? ხსნის ერთადერთი გზა ქრისტესთან თანამოკვდავება ანუ თანაჯვარცმაა. ეს არის მაცხოვრის სიტყვების მნიშვნელობა: „თუ ვინმეს სურს გამომყვეს, უარყოს თავი თავი და აიღოს თავისი ჯვარი და მომყვეს. რადგან ვისაც სურს თავისი სულის გადარჩენა, დაკარგავს მას; ხოლო ვინც ჩემი გულისთვის დაკარგავს თავის სულს, იხსნის მას“ (ლუკა 9:23, 24). ქრისტეს სიკვდილისა და აღდგომის წყალობით, ღვთაებრივი სიყვარული ყოველი ადამიანის სიკვდილს ისევე იღებს, როგორც მიიღო ღვთის ძის მსხვერპლი - როგორც ადამიანის უარი ღვთაებრივის წინააღმდეგობის გაწევაზე და როგორც მისი თანხმობა ღმერთთან გაერთიანებაზე. აღმდგარი და ხორციელად ამაღლებული ღვთის ძის პიროვნებაში, ღმერთი მამა იღებს ყველა ადამიანურ ხორცს, რომელიც უარს ამბობს დამოუკიდებელ არსებობაზე. ღმერთი ერთიანდება ყველა ადამიანთან და აძლევს მას სიცოცხლეს. სიკვდილი, „უკანასკნელი მტერი“ (1 კორ. 15:26), ახლა ჩნდება, როგორც ღვთაებრივი სიყვარულის ტრიუმფი, როგორც სიცოცხლის სამეფოში შესვლა. სწორედ ამიტომ წერს მოციქული პავლე კორინთელებს: „რადგან ვიცით, რომ თუ ჩვენი მიწიერი სახლი, ეს კარავი, დაიშლება, ღვთისგან გვაქვს შენობა, ხელთუქმნელი სახლი, საუკუნო ცათა შინა... ვიცით, რომ სანამ სხეულში ვართ, უფლისგან შორს ვართ... უფრო გვსურს სხეულისგან შორს ვიყოთ და უფალთან ვიყოთ“ (2 კორ. 5:1, 6, 8).
მაგრამ ბიოლოგიური სიკვდილის დაწყებამდეც კი, ადამიანის ავტონომიისა და ღვთისგან დამოუკიდებლობის ყოველი ნებაყოფლობითი უარყოფა ჯვარცმული ღვთის ძის გამეორება და მიბაძვაა. ეს არის სიწმინდის გზა. ხორცი, რომელშიც ჩვენ ვცხოვრობთ, არასდროს წყვეტს თავისი არსებისა და სიცოცხლის მიღებას საკუთარი ბიოლოგიური ფუნქციებიდან. და ქრისტეში ღვთაებრივი და ადამიანური ბუნების შეერთების წყალობით, ჩვენ მივიღეთ შესაძლებლობა, გავხდეთ წმინდა სამების ცხოვრების თანამონაწილეები. მაცხოვრის პიროვნებაში, ჩვენი ადამიანური ბუნება შედის ღმერთთან ურთიერთობაში, მამასა და ძეს შორის ურთიერთობის მსგავს ურთიერთობაში. მამის სიყვარული ძის მიმართ არ არის სუბიექტური გამოცდილება, არამედ სიცოცხლის მომცემი ენერგია, საიდანაც ყველაფერი, რაც არსებობს, იღებს თავის არსებობას. ამრიგად, ჩვენი ადამიანური პიროვნება ერთიანდება სიცოცხლის ნაკადთან, რომელიც გამსჭვალულია ჩვენი ბუნების წყალობით ღვთაებრიობასთან მისი ჰიპოსტასური შეერთების წყალობით ქრისტეს პიროვნებაში. ეს ხდება მაშინ, როდესაც ჩვენი ინდივიდუალური ადამიანური ხორცი, ძალით (სიკვდილის მოახლოებასთან ერთად) ან ნებაყოფლობით (ასკეტური პრაქტიკით ან მოწამეობრივი სიკვდილით), უარს ამბობს ავტონომიისა და თვითკმარობისკენ მუდმივ სწრაფვაზე.
ისევე, როგორც ღვთაებრივმა სიყვარულმა შექმნა ყველაფერი, რაც არსებობს სამყაროში სიტყვით, ასევე იმავე სიტყვით, რომელიც უკვე განსახიერებულია დედამიწაზე, იგივე სიყვარული აახლებს ყველა შექმნილ არსებას, ხდის მას უხრწნელს, მარადიულს და უკვდავს.
