ეკლესია აღნიშნავს წმინდანთა კირილესა და მეთოდეს ხსოვნას
წმინდა მოციქულთა თანასწორმა ძმებმა მე-9 საუკუნეში საფუძველი ჩაუყარეს სლავურ მწერლობასა და კულტურას.
24 მაისს (იულიუსის კალენდრის მიხედვით 11 მაისს) ეკლესია აღნიშნავს წმინდანთა კირილესა და მეთოდეს ხსენების დღეს, მოციქულთა თანასწორთა, სლავური ხალხების განმანათლებლებისა და სლავური დამწერლობის შემქმნელების.
წარმოშობა და ადრეული წლები
წმინდა ძმები ბიზანტიის ქალაქ თესალონიკში (თანამედროვე სალონიკი საბერძნეთში) დაიბადნენ სამხედრო ლიდერის, ლეოს ოჯახში. კონსტანტინე დაახლოებით 827 წელს დაიბადა, ხოლო მისი უფროსი ძმა მეთოდე - დაახლოებით 815 წელს. მათ მამას მაღალი თანამდებობა ეკავა იმპერიულ ადმინისტრაციაში, რაც უზრუნველყოფდა ბავშვების შესანიშნავ განათლებას.
უმცროსმა ძმამ, კონსტანტინემ, ბავშვობიდანვე გამოავლინა განსაკუთრებული შესაძლებლობები მეცნიერებასა და ენებში. მან შესანიშნავი განათლება მიიღო კონსტანტინოპოლში, სწავლობდა ფილოსოფიას, დიალექტიკას, რიტორიკას, მათემატიკასა და ასტრონომიას. თავისი ერუდიციის გამო მან მიიღო მეტსახელი „ფილოსოფოსი“. მეთოდემ სამხედრო კარიერა აირჩია და გარკვეული პერიოდის განმავლობაში მსახურობდა ერთ-ერთი სლავური რეგიონის მმართველად, რამაც მას სლავური ენებისა და წეს-ჩვეულებების ცოდნა მისცა.
მონასტრული გზა და მისიონერული საქმიანობა
ორივე ძმამ ზრდასრულ ასაკში მონაზვნური აღთქმა დადო. მეთოდე მარმარილოს ზღვის აზიურ სანაპიროზე პოლიქრონის მონასტრის აბატი გახდა, კონსტანტინე კი კონსტანტინოპოლში ფილოსოფიას ასწავლიდა და თეოლოგიურ დებატებში მონაწილეობდა.
860 წელს იმპერატორმა მიქაელ III-მ ძმები ხაზართა ხაგანატში რელიგიური მისიით გაგზავნა. მოგვიანებით, 863 წელს, მათ მიიღეს სპეციალური დავალება დიდ მორავიაში წასასვლელად პრინცი როსტისლავის თხოვნით, რომელმაც სთხოვა სლავურ ენაზე ქადაგების უნარის მქონე მასწავლებლების გაგზავნა.
მისია დიდ მორავიაში
დიდი მორავია იყო შუა საუკუნეების სლავური სახელმწიფო, რომელიც არსებობდა IX-X საუკუნეებში თანამედროვე ჩეხეთის, სლოვაკეთის, უნგრეთის, პოლონეთისა და ავსტრიის ნაწილების ტერიტორიაზე. დღეს ეს მიწები ჩეხეთისა და სლოვაკეთის რესპუბლიკის ნაწილია, სადაც კირილეს და მეთოდეს განსაკუთრებით პატივს მიაგებენ, როგორც ეროვნულ წმინდანებსა და განმანათლებლებს. მორავიის ისტორიული რეგიონი ამჟამად ჩეხეთის რესპუბლიკის აღმოსავლეთ ნაწილს წარმოადგენს, რომლის ცენტრიც ბრნოში მდებარეობს.
სლავური ანბანის შექმნა
მორავიული მისიისთვის მოსამზადებლად, ძმებმა შექმნეს პირველი სლავური ანბანი - გლაგოლიტური, რომელიც ბერძნულ დამწერლობაზე იყო დაფუძნებული, მაგრამ სლავური მეტყველების ბგერების გადმოსაცემად იყო ადაპტირებული. მათ სლავურ ენაზე თარგმნეს ძირითადი ლიტურგიკული წიგნები: სახარება, მოციქული, ფსალმუნები და სხვა საეკლესიო ტექსტები.
ძმების საქმიანობა მორავიაში სამ წელზე მეტხანს გაგრძელდა. ისინი ასწავლიდნენ სლავურ წერა-კითხვას, ატარებდნენ წირვა-ლოცვას სლავურ ენაზე და ადგილობრივი მოსახლეობიდან აკურთხებდნენ მღვდლებს. თუმცა, მათ მისიას წინააღმდეგობა შეხვდა გერმანელი სამღვდელოების მხრიდან, რომლებიც ღვთისმსახურებაში მხოლოდ ლათინური ენის გამოყენებას მოითხოვდნენ.
ბოლო წლები და მემკვიდრეობა
867 წელს ძმები რომში გაემგზავრნენ, რათა მათი მისიის მხარდასაჭერად პაპ ადრიან II-თან შეხვედროდნენ. პაპმა მოიწონა მათი ნაშრომი და აკურთხა მათ მიერ თარგმნილი წიგნები. კონსტანტინემ სქემა კირილის სახელით მიიღო და რომში გარდაიცვალა 869 წლის 14 თებერვალს, მხოლოდ 42 წლის ცხოვრების შემდეგ. მეთოდე მორავიისა და პანონიის მთავარეპისკოპოსად აკურთხეს, განაგრძო საგანმანათლებლო საქმიანობა და 885 წლის 6 აპრილს გარდაიცვალა.
კირილესა და მეთოდეს ნაშრომების წყალობით, სლავურ ხალხებს მიეცათ შესაძლებლობა შეესწავლათ ქრისტიანული სწავლებები მშობლიურ ენაზე, რამაც ხელი შეუწყო წიგნიერების გავრცელებას და კულტურის განვითარებას. მათმა სტუდენტებმა სლავური დამწერლობა ბულგარეთში შეიტანეს, საიდანაც ის სერბეთში, რუსეთსა და სხვა სლავურ მიწებზე გავრცელდა.
მოციქულთა თანასწორი წმინდანთა კირილესა და მეთოდეს ხსენების დღე ახალი სტილით 24 მაისს აღინიშნება და მართლმადიდებლურ კალენდარში ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს დღესასწაულს წარმოადგენს. ზოგიერთ სლავურ ქვეყანაში ეს დღე ასევე აღინიშნება, როგორც დამწერლობისა და კულტურის ეროვნული დღესასწაული.
მანამდე, მჟკ-მა წმინდანთა კირილესა და მეთოდეს შესახებ 10 ფაქტი დაწერა.
