მართლმადიდებელი ეკლესია 2 აგვისტოს წმინდა ილია მართალს მოიხსენებს
ერის მამად წოდებული წმინდანის ცხოვრება, მოღვაწეობა და ქრისტიანული სიყვარული საქართველოს ეკლესიისა და ეროვნული თვითმყოფადობის ერთ-ერთ უმთავრეს საყრდენად რჩება.
საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესია 2 აგვისტოს წმინდა ილია მართლის (ილია ჭავჭავაძის) ხსენების დღეს აღნიშნავს.
ილია ჭავჭავაძე 1837 წლის 27 ოქტომბერს (ძველი სტილით) კახეთში, სოფელ ყვარელში დაიბადა. პირველდაწყებითი განათლება ოჯახში მიიღო, მოგვიანებით კი სწავლა თბილისის სასწავლებლებში და პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე განაგრძო. მიუხედავად იმისა, რომ უნივერსიტეტი არ დაუმთავრებია, საქართველოში მრავალმხრივ განათლებული დაბრუნდა და მთელი ცხოვრება სამშობლოს, ეკლესიასა და ქართველ ერს მიუძღვნა.
წმინდა ილია მართალი იყო მწერალი, პუბლიცისტი, საზოგადო მოღვაწე, ეროვნული მოძრაობის ლიდერი და ქართული კულტურის ერთ-ერთი უდიდესი დამცველი. მისი მოღვაწეობის მთავარი მიზანი საქართველოს ეროვნული თვითმყოფადობის, ენის, სარწმუნოებისა და ისტორიული მეხსიერების დაცვა იყო. სწორედ მას ეკუთვნის ცნობილი სიტყვები: „სამი ღვთაებრივი საუნჯე დაგვრჩა ჩვენ მამა-პაპათაგან: მამული, ენა, სარწმუნოება.“
ილია განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობდა ქართული ენის დაცვას, განათლების განვითარებასა და ეროვნული ცნობიერების განმტკიცებას. მისი ინიციატივით დაარსდა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება, მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ქართული ხელნაწერებისა და კულტურული მემკვიდრეობის დაცვაში, ასევე მონაწილეობდა ქართული საადგილმამულო ბანკის შექმნაში.
წმინდა ილია აქტიურად იბრძოდა საქართველოს ეკლესიის ავტოკეფალიის აღდგენისათვის და ყოველთვის იცავდა ეკლესიისა და ეროვნული ფასეულობების მნიშვნელობას. მისი პუბლიცისტური და საზოგადოებრივი მოღვაწეობა ქართველი ხალხის სულიერი და ეროვნული გაძლიერების სამსახურში იდგა.
1907 წლის 30 აგვისტოს ილია ჭავჭავაძე წიწამურთან, თბილისიდან საგურამოს მიმავალ გზაზე, ვერაგულად მოკლეს. სიკვდილამდე მან წარმოთქვა სიტყვები: „შესდექით, უბედურნო, ილია ვარ!“ მისი მკვლელობა ქართველი ერისთვის უდიდეს ტრაგედიად იქცა.
ქრისტიანული სიყვარულისა და მიტევების ნათელი მაგალითი გახდა როგორც თავად ილიას შემოქმედება, განსაკუთრებით ლექსი „ლოცვა“, ასევე მისი მეუღლის, ოლღა გურამიშვილის გადაწყვეტილება, რომელმაც მკვლელთა შეწყალება ითხოვა.
1987 წელს საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდმა, ილია ჭავჭავაძის განსაკუთრებული ღვაწლის გათვალისწინებით, იგი წმინდანად შერაცხა და სახელად წმინდა ილია მართალი უწოდა.
დღეს, 2 აგვისტოს, საქართველოს ეკლესიებში წმინდა ილია მართლის ხსენებისადმი მიძღვნილი ღვთისმსახურებები სრულდება, ხოლო მორწმუნეები პატივს მიაგებენ წმინდანის ხსოვნას, რომლის ცხოვრება, მოღვაწეობა და სარწმუნოებრივი მაგალითი დღემდე შთააგონებს ქართველ ერს.
მართლმადიდებელ ჟურნალისტთა კავშირი ადრე წერდა, დღეს ღირსი პაისი მთაწმინდელის ხორციელი შობის დღეა.
