10 ნოემბერს მართლმადიდებელი ეკლესია წმიდა მღვდელმოწამე ნეოფიტეს იხსენებს
სპარსული წარმოშობის წმიდანი თავდაპირველად შიომღვიმის მონასტერში მოინათლა, შემდგომ კი ურბნისის ეპისკოპოსად იქნა დადგენილი და ქრისტეს სარწმუნოებისთვის მოწამებრივად აღესრულა.
მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესია 10 ნოემბერს წმიდა მღვდელმოწამე ნეოფიტეს ხსენების დღეს აღნიშნავს. წმიდანი წარმოშობით სპარსელი იყო და მისი ცხოვრება საქართველოში ქრისტიანობის გავრცელებასა და განმტკიცებას უკავშირდება.
VII საუკუნეში „არაბთა და სირთა და მიდთა“ მფლობელის, ამირა მუმნის ბრძანებით, სარდალი აჰმადი დიდძალი ლაშქრით საქართველოს შემოესია. ლიახვის ხეობის აოხრების შემდეგ მან ორი მხედართმთავარი — ომარი და ბურული — მცხეთის მიმართულებით გაგზავნა. მტკვრისა და არაგვის შესართავთან, სოფელ ციხედიდთან, მათ მდინარის გაღმა, სარკინეთის კლდეებში გამოკვეთილი ქვაბები იხილეს. მათი დაურბევლობა სირცხვილად და სულთნის წინაშე დანაშაულად მიიჩნიეს, თუმცა მდინარის გადალახვა ვერ შეძლეს.
სარკინოზებმა ტყვეებს ჰკითხეს, თუ რა იყო ქვაბებში. მათ უპასუხეს, რომ იქ ნეტარი შიო მღვიმელის მონასტერი მდებარეობდა, სადაც ღვთის მსახურნი, ამქვეყნიურ სიამოვნებებს განშორებული ბერები მოღვაწეობდნენ.
მონასტრის შესახებ ცნობამ მტრის სარდლები განაცვიფრა. აჰმადმა, საღმრთო ძალის წინაშე შეძრწუნებულმა, ომარი მონასტერში გაგზავნა, მას ოქრო და სხვადასხვა სახმარი ნივთი გაატანა და ბერებს შეუთვალა, მისთვის ელოცათ, ხოლო ძღვენი მიეღოთ და მონასტრის დამაარსებლის საფლავთან საკმევლად ალვა და გუნდრუკი მიერთმიათ.
სარკინეთის ქვაბებთან მისულმა ომარმა მონაზვნებს კაცი გაუგზავნა და შეატყობინა, რომ მათთან ნუგეშინისცემისა და მსახურებისთვის მიდიოდა და არა სავნებლად. მონასტრის ბჭესთან მისულმა კი იხილა საკვირველი ხილვა — ნათლის ანგელოზთა სიმრავლე, რომლებიც ჰაერში მიმოდიოდნენ, მათ შორის კი მოხუცებული, დიდებული გარეგნობის მონაზონი იმყოფებოდა.
ომარი მიხვდა, რომ მონასტრის მცველნი უფლის ანგელოზები იყვნენ, ხოლო მოხუცებული მონაზონი — სავანის წინამძღვარი. ბერების თავმდაბლობამ და სულიერმა სიწმინდემ მასზე უდიდესი შთაბეჭდილება მოახდინა. მან მონაზვნებს ქრისტიანული სარწმუნოების მიღების სურვილი განუცხადა და აღუთქვა, რომ ხელსაყრელი დროის დადგომისთანავე დაბრუნდებოდა, მოინათლებოდა და სიცოცხლის ბოლომდე მათთან ერთად იმოღვაწებდა.
ომარმა უარყო ძველი სარწმუნოება, დატოვა მამული, მთავრობა და სიმდიდრე, შიომღვიმის მონასტერში მივიდა და ქრისტიანობა მიიღო. მასთან ერთად მოინათლა ორი მსახურიც. ნათლისღებისას ომარს ნეოფიტე ეწოდა, რაც „ახალ ნერგს“ ნიშნავს, მის თანამგზავრებს კი — ქრისტოდულოსი და ქრისტოფოროსი.
ღვთის განგებით, წმიდა ნეოფიტე შემდგომ ურბნისის საეპისკოპოსო კათედრაზე იქნა დადგენილი. იგი გამოირჩეოდა სიბრძნით, სულიერი სიმტკიცითა და სამწყსოსადმი მამობრივი სიყვარულით. წმიდანი განსაკუთრებულ მზრუნველობას იჩენდა სულიერად და ხორციელად დაუძლურებულთა მიმართ, განამტკიცებდა სნეულებს, კურნავდა მათ და გზააბნეულ ადამიანებს ჭეშმარიტებისკენ მოაქცევდა.
წმიდა ნეოფიტეს მოციქულებრივმა მოღვაწეობამ და ქრისტიანული სარწმუნოების ქადაგებამ მაზდეანთა მტრობა გამოიწვია. მათ გადაწყვიტეს, მოეკლათ ქრისტეს მქადაგებელი მღვდელმთავარი.
ერთხელ, როდესაც წმიდა ნეოფიტე სალოცავად განმარტოებული იმყოფებოდა, უსჯულოები თავს დაესხნენ და წმიდა სტეფანე პირველმოწამის მსგავსად ქვებით ჩაქოლვა მიუსაჯეს. წმიდანმა სიხარულით მიიღო განაჩენი, რადგან დიდი ხნის ნატვრა ჰქონდა, ქრისტესთვის მოწამებრივად აღსრულებულიყო.
მან მდევნელებს მიუგო, რომ მისთვის სიკვდილი ტკბილი და სანატრელი იყო, რადგან ამქვეყნიური ცხოვრების დასრულებით უკვდავებას ეზიარებოდა. წმიდანმა თავისი სისხლით ეკლესიის მსახურების განმტკიცების სურვილიც გამოხატა და აღნიშნა, რომ ღმერთმა იგი უღმერთოებიდან თავისი ნათლისკენ მოიწოდა.
განრისხებულმა უსჯულოებმა წმიდა ნეოფიტე ქვებით ჩაქოლეს. მღვდელმოწამის უკანასკნელი სიტყვები იყო: *„უფალო იესო ქრისტე, შეივედრე სული ჩემი“.*
ასე აღესრულა წმიდა მღვდელმოწამე ნეოფიტე, რომელმაც ქრისტეს სარწმუნოების ერთგულებისთვის საკუთარი სიცოცხლე შესწირა და ეკლესიას მოწამებრივი ღვაწლის მაგალითი დაუტოვა.
