თურქეთი კვლავ უარყოფს კონსტანტინოპოლის ეკლესიის ეკუმენურ სტატუსს

პატრიარქი ბართლომე თესალონიკში. ფოტო: пресс-служба Константинопольского Патриархата

თურქეთი კვლავ უარყოფს კონსტანტინოპოლის ეკლესიის ეკუმენურ სტატუსს და უარს ამბობს სტამბოლში კონსტანტინოპოლის საეკლესიო საპატრიარქოს აღიარებაზე. ამას მოწმობს თურქეთის დაზვერვის ყოფილი ხელმძღვანელისა და ამჟამად ქვეყნის უმაღლესი დიპლომატის, ჰაკან ფიდანის, ბოლოდროინდელი წერილი, რომელიც თურქ პარლამენტარებს გაეგზავნა. მასში ნათქვამია, რომ კონსტანტინოპოლის საეკლესიო საპატრიარქოს არ გააჩნია განსაკუთრებული იურიდიული ან საერთაშორისო სტატუსი, გარდა თურქეთში ბერძნული მართლმადიდებლური თემის სულიერი ლიდერის შეზღუდული როლისა.

ჰაკან ფიდანმა, რომელიც ათი წლის განმავლობაში თურქეთის დაზვერვის ხელმძღვანელის თანამდებობას იკავებდა, საგარეო საქმეთა მინისტრად დანიშვნამდე, თავის წერილში განაცხადა, რომ „ეკუმენური“ ტიტული „მართლმადიდებლური სამყაროსა და თეოლოგიის შიდა საქმეა“. მისი თქმით, ეს იყო სულიერი ტიტული, რომელიც „არ გულისხმობს რაიმე უფლებებსა და პრივილეგიებს ჩვენს ქვეყანაში ან საერთაშორისო დონეზე“.

მინისტრმა ხაზი გაუსვა, რომ პატრიარქი ბართლომე ხანდახან მონაწილეობს საერთაშორისო შეხვედრებში, რომელთაგან ზოგიერთი თურქეთს მოიცავს, მაგრამ მისი გამოსვლები შემოიფარგლება „სულიერი საკითხებით“. ფიდანმა ასევე აღნიშნა, რომ თურქეთში პატრიარქი არ იყენებს „ეკუმენური“ ტიტულს ოფიციალურ მიმოწერაში ან სამთავრობო უწყებებთან კონტაქტებში და თავად ანკარა არ იყენებს ამ ტიტულს საპატრიარქოსთან ურთიერთობებში.

გასამართლებლად ფიდანმა მოიყვანა ევროპის საბჭოს 2010 წლის ვენეციის კომისიის დასკვნა, რომელიც, მისი თქმით, ადასტურებს, რომ თურქეთი იურიდიულად არ არის ვალდებული აღიაროს ეს ტიტული.

თურქეთი ამტკიცებს, რომ ლოზანის კონვენციის თანახმად, საპატრიარქოს როლი შემოიფარგლება ქვეყანაში მცირერიცხოვანი ბერძენი მართლმადიდებლური უმცირესობის რელიგიური საჭიროებების დაკმაყოფილებით.

წერილი ნათლად აჩვენებს, რომ თურქეთის სახელმწიფო კვლავაც შეშფოთებულია, რომ საპატრიარქოს ეკუმენური როლის აღიარებამ შეიძლება გახსნას კარი საერთაშორისო პრივილეგიებისკენ, რომლებიც შედარებადია ვატიკანის მიერ სარგებლობასთან.

მართლმადიდებელ ჟურნალისტთა კავშირმა ადრე განაცხადა, რომ სტამბოლში პატრიარქ ბართლომეს წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმე აღიძრა.