31 ივლისს მართლმადიდებელი ეკლესია ღირს კოზმან ხუცეს-მონაზონს იხსენებს
დავით გარეჯის წმიდა მოღვაწე, მწიგნობარი და მეფსალმუნე, რომელმაც ქრისტესთვის მოწამებრივი აღსასრული მიიღო.
31 ივლისს საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესია იხსენებს ღირს კოზმან ხუცეს-მონაზონს — დავით გარეჯის მონასტრის წმიდა მოღვაწეს, მწიგნობარსა და ქრისტესთვის წამებულს.
წმიდა კოზმანი დაახლოებით 1590 წელს დაიბადა. იგი ღრმად განათლებული, კეთილმწიგნობარი და წმიდა ცხოვრებით გამორჩეული მონაზონი იყო, რომელიც დავით გარეჯის სახელგანთქმულ სამონასტრო კომპლექსში მოღვაწეობდა.
დავით გარეჯის მონასტერი, რომელიც ღირსი დავით გარეჯელის მიერ დაარსდა, საუკუნეების განმავლობაში საქართველოს სულიერი, საგანმანათლებლო და კულტურული ცხოვრების ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ცენტრს წარმოადგენდა. აქ იქმნებოდა სასულიერო თხზულებები, იწერებოდა და მრავლდებოდა ქართული ხელნაწერები, ხოლო გარეჯელი მამები მნიშვნელოვან წვლილს დებდნენ ქართული აგიოგრაფიული და ასკეტიკურ-ჰომილეტიკური ლიტერატურის განვითარებაში.
ანტონ კათოლიკოსის გადმოცემით, წმიდა კოზმან ხუცეს-მონაზონი იყო „კაცი უმანკო, წრფელი, კეთილმწიგნობარი, შუენიერი მეფსალმუნე“, გამორჩეული სიბრძნითა და ღვთისმოსაობით. ცნობილია, რომ მას დაუწერია „შესხმა ქეთევან დედოფლისა“, თუმცა ეს თხზულება დღემდე არ შემონახულა.
პლატონ იოსელიანის ცნობით, დავით გარეჯის უდაბნოს დარბევისას წმიდა კოზმანი ლეკებმა შეიპყრეს, სასტიკად აწამეს და 1630 წელს მოწამებრივად აღესრულა.
მისი ხსენების დღე კიდევ ერთხელ გვახსენებს დავით გარეჯის მონასტრის დიდ სულიერ და კულტურულ მემკვიდრეობას და იმ მოღვაწეთა თავდადებას, რომლებმაც რწმენისა და სამშობლოს სამსახურს საკუთარი სიცოცხლე შესწირეს.
მართლმადიდებელ ჟურნალისტთა კავშირი ადრე წერდა, დღეს ღირსი პაისი მთაწმინდელის ხორციელი შობის დღეა.
