მართლმადიდებელი ეკლესია 25 თებერვალს ივერიის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის ხატის დღეს აღნიშნავს
სასწაულთმოქმედი ხატის ისტორია მეცხრე საუკუნიდან იღებს სათავეს და მჭიდროდ არის დაკავშირებული ათონის ივერთა მონასტერთან და ქართველ ბერებთან.
2026 წლის 25 თებერვალს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესია ივერიის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის სასწაულთმოქმედი ხატის — „პორტაიტისას“ დღესასწაულს აღნიშნავს. მისი ისტორია მეცხრე საუკუნეში, ხატმებრძოლეობის მძიმე პერიოდში იწყება.
გადმოცემის თანახმად, ბიზანტიის იმპერატორ თეოფილეს მეფობის დროს, როდესაც ხატების დევნა მძვინვარებდა, ქალაქ ნიკეაში მცხოვრებ ერთ ღვთისმოსავ ქვრივს ღვთისმშობლის სასწაულთმოქმედი ხატი ჰქონდა. იმპერატორის ჯარისკაცებმა ხატი აღმოაჩინეს და ერთ-ერთმა მათგანმა მას მახვილი აძგერა, რის შედეგადაც ხატიდან სისხლი გადმოედინა. შეძრწუნებული მხედარი მოგვიანებით ქრისტიანად მოინათლა და ბერად აღიკვეცა.
ქვრივმა ღვთისმშობელს მხურვალედ შესთხოვა დახმარება და ხატი ზღვის ტალღებს შეაცურა. სასწაულებრივად, ხატი წყალზე აღიმართა და დასავლეთისკენ გაცურა. მრავალი წლის შემდეგ იგი ათონის მთასთან გამოჩნდა. ივერონის მონასტრის ბერებმა ზღვის ზედაპირზე ნათლის სვეტი იხილეს, რომლის ცენტრში ღვთისმშობლის ხატი იდგა. ღვთისმშობლის გამოცხადებით ქართველი ბერი გაბრიელი ზღვაში შევიდა და ხატი ნაპირზე გამოაბრძანა.
ხატი თავდაპირველად ტაძრის საკურთხეველში დააბრძანეს, თუმცა იგი სასწაულებრივად კარიბჭეზე აღმოჩნდა. ღვთისმშობელმა ბერს აუწყა, რომ თავად იქნებოდა მონასტრისა და მისი მცხოვრებლების მფარველი. სწორედ ამიტომ ხატს „პორტაიტისა“, ანუ „კარიბჭის მცველი“ ეწოდა.
ივერიის ღვთისმშობლის ხატი განსაკუთრებულად უკავშირდება ქართულ მონასტერს ათონზე — ივერონს, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში ქართული სულიერი ცხოვრების ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ცენტრს წარმოადგენდა. ხატის მოვლა და მსახურება მონასტრის მღვდელ-მონაზონს ევალება, ხოლო მის წინ მუდმივად ანთია უქრობი კანდელები.
საქართველოში ივერიის ღვთისმშობლის ხატის რამდენიმე სასწაულთმოქმედი ასლია დაბრძანებული. მათ შორის განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს თბილისის სიონის საპატრიარქო ტაძარში დაცულ ხატს, რომელიც 1989 წელს ათონის მთიდან ჩამოაბრძანეს. ასევე ცნობილია ბოდბის დედათა მონასტერსა და მცხეთის სამთავროს მონასტერში არსებული ივერიის ღვთისმშობლის ხატები, რომლებიც მრავალი სასწაულით არის განდიდებული.
ივერიის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის ხატი მართლმადიდებლებისთვის ღვთისმშობლის განსაკუთრებული მფარველობისა და მადლის სიმბოლოდ ითვლება. მისი დღესასწაული ეკლესიისთვის სულიერი სიხარულისა და მადლიერების დღეა, ხოლო მორწმუნეები ამ დღეს განსაკუთრებული ლოცვით მიმართავენ ღვთისმშობელს, როგორც მფარველსა და შემწეს.
მართლმადიდებელ ჟურნალისტთა კავშირი წერდა, დიდი მარხვის მოსამზადებელი, შენდობის (მიტევების) კვირა.
