აკვანთკურთხევის საუკუნოვანი ტრადიცია
დღესასწაული რწმენისა და იმედის სიმბოლოა, რომელიც წლიდან წლამდე ათასობით მორწმუნეს იზიდავს.
წაჩხურობა არის მართლმადიდებლური რელიგიური დღესასწაული, რომელიც აღინიშნება ბრწყინვალე შვიდეულის ხუთშაბათს, აღდგომიდან მეოთხე დღეს, მარტვილის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაჩხურუს მთავარანგელოზის სახელობის ტაძარში. ტრადიცია ძირითადად უკავშირდება უშვილო წყვილების მომლოცველობას, რომლებიც ევედრებიან მთავარანგელოზს შვილიერებას და ეკლესიაში აკვნებითა და თოჯინებით მიდიან.
ეს დღესასწაული ტრადიციულად აღდგომის მომდევნო ხუთშაბათს, ბრწყინვალე შვიდეულში იმართება.
წაჩხურობის ტრადიციის ძირითადი ასპექტები:
მომლოცველობა: მთელი საქართველოდან, განსაკუთრებით კი სამეგრელოდან, მომლოცველები მოდიან წაჩხურუს ტაძარში, რომელიც მაღალ მთაზეა გაშენებული.
შვილიერების თხოვნა: უშვილო წყვილები დადიან წაჩხურუს მთავარანგელოზის (მიქაელ მთავარანგელოზის) ხატთან და სთხოვენ მას შვილის შეძენას.
აკვნები და თოჯინები: უშვილო წყვილები, რომელთაც სურთ შვილი, ეკლესიაში მიიტანენ მცირე ზომის აკვნებსა და თოჯინებს, რომლებსაც შემდეგ ტაძარში ტოვებენ.
ტაძრის ისტორია
ადრეული პერიოდი (VII საუკუნე): გადმოცემის თანახმად, ტაძარი თავდაპირველად VII საუკუნეში აშენდა. ლეგენდა კი ამ ადგილს კიდევ უფრო ადრინდელ დროს, ქრისტიანობის გავრცელების ხანას უკავშირებს, როდესაც წმინდა ანდრია პირველწოდებულს აქ ქვის ჯვარი აღუმართავს.
წინაქრისტიანული კვალი: მიიჩნევა, რომ ტაძრის ადგილას წარსულში წარმართული საკულტო ადგილი („ოხვამე“) და ციხესიმაგრე („წაჩხურის ჯიხა“) არსებობდა, სადაც ხალხი ნაყოფიერების ღვთაებებს ევედრებოდა.
დღევანდელი ნაგებობა (XVIII საუკუნე): ჩვენამდე მოღწეული ტაძარი XVIII საუკუნეში განახლებული, დარბაზული ტიპის ეკლესიაა. იგი აგებულია თლილი ქვითა და ფიქალით.
უახლესი ისტორია:
კომუნისტური რეჟიმის დროს, XX საუკუნის დასაწყისიდან, ტაძარში წირვა-ლოცვა შეწყდა.
ღვთისმსახურება 1990-იან წლებში აღდგა.
დღეს ტაძრის ბაზაზე მოქმედებს მამათა მონასტერი, რომელიც ჭყონდიდის ეპარქიას ექვემდებარება.
ტაძრის სახელწოდება და ხატი:
ტაძარს ხალხში ხშირად „მოსკე-წაჩხურუს“ უწოდებენ. სიტყვა „მოსკე“ მეგრულად „მეძევეს“ ან „ვაჟების მომცემს“ ნიშნავს. სწორედ აქ ინახება წაჩხურუს მთავარანგელოზის სასწაულმოქმედი ხატი, რომელსაც უშვილო წყვილები მფარველობას სთხოვენ.
ტაძარი მდებარეობს ხირზენის კალთაზე, საიდანაც მდინარე ტეხურის ხეობის ულამაზესი ხედი იშლება.
