ბათუმის წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ტაძარი

წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ტაძარი ბათუმში. ფოტო: მჟკ

XIX საუკუნეში აგებული ეკლესია არაერთ მნიშვნელოვან ისტორიულ მოვლენას შეესწრო და დღემდე ბათუმის მართლმადიდებელი საზოგადოების სულიერ ცხოვრებაში განსაკუთრებულ ადგილს იკავებს.

ბათუმის წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ტაძარი 1865 წელს აიგო. მისი მშენებლობის ნებართვის მისაღებად ბათუმელმა ბერძნებმა ოსმალეთის სულთანს მიმართეს. ნებართვა გარკვეული პირობით გაიცა — ტაძარში ზარები არასოდეს უნდა დარეკილიყო.

მიუხედავად ამისა, რამდენიმე წლის შემდეგ წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მოვლენა მოხდა. 1878 წელს, როდესაც ბათუმი ოსმალეთის იმპერიის ბატონობისგან გათავისუფლდა, ტაძრის ზარის საზეიმო რეკვამ ქალაქის მცხოვრებლებს ახალი ეპოქის დაწყება აუწყა.

პირველი ლიტურგია ტაძარში 1871 წელს აღევლინა. შემდგომ პერიოდში ეკლესია ბათუმის მართლმადიდებელი მოსახლეობის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან სულიერ ცენტრად ჩამოყალიბდა.

XIX საუკუნის ბოლოს ტაძრის კეთილმოწყობისა და გაფართოების საკითხიც დადგა. 1895 წელს დაიწყო თანხის შეგროვება რემონტისთვის, ხოლო 1894-1898 წლებში ეკლესიის მიმდებარე ეზო-მიდამო ტაძრის საკუთრებაში გადავიდა. ტერიტორიაზე ვაჟთა და ქალთა სკოლებიც გაიხსნა.

ტაძარს განსაკუთრებულად ძვირფასი სიწმინდეებიც შეემატა. XX საუკუნის დასაწყისში კუნძულ ხიოსის ბერძნებმა ეკლესიას სამი დიდი ხატი შესწირეს — ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის, წმინდა ნიკოლოზისა და წმინდა გიორგის ხატები.

ტაძრის ისტორიაში მნიშვნელოვანი კვალი დატოვა მისმა სასულიერო პირებმაც. 1896 წელს წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ეკლესიის მღვდლად კონსტანტინე ცანდეკოვი აკურთხეს, რომელიც აქ 1917 წლამდე მსახურობდა.

საბჭოთა პერიოდი და ტაძრის ხელახალი გახსნა:

როგორც საქართველოს არაერთი ეკლესიის შემთხვევაში, საბჭოთა პერიოდმა წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის ისტორიაშიც მძიმე კვალი დატოვა. გარკვეული დროით ეკლესიამ ფუნქციონირება შეწყვიტა და ღვთისმსახურება შეჩერდა.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ბათუმელმა ქალბატონებმა — თამარ ნაკაშიძემ და ელიზავეტა კოტიდიმ — ტაძრის გახსნის საკითხზე საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქ კალისტრატეს მიმართეს.

მთავრობისგან თანხმობის მიღების შემდეგ, 1948 წელს, წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ტაძარში საღმრთო ლიტურგია თავად სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა კალისტრატემ აღავლინა.

ტაძრის ისტორიას განსაკუთრებულ მნიშვნელობას სძენს ის ფაქტიც, რომ აქ დაიწყო მღვდელმსახურება საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა ილია II-მ. ეს გარემოება წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიას საქართველოს უახლეს საეკლესიო ისტორიაში კიდევ უფრო გამორჩეულ ადგილს ანიჭებს.

ტაძრის აღდგენა და განახლება:

წლების განმავლობაში წმინდა ნიკოლოზის ტაძარი არაერთხელ განახლდა.

1998 წელს, ბათუმისა და სხალთის ეპისკოპოს დიმიტრის ლოცვა-კურთხევით, ზურა ჯაიანის ინიციატივითა და ფინანსური დახმარებით, ტაძარში მნიშვნელოვანი სარესტავრაციო სამუშაოები ჩატარდა. განახლდა ეკლესიის ექსტერიერი და კეთილმოეწყო ეზო.

1999 წელს კი, ოლეგ გალოგრეს ფინანსური მხარდაჭერითა და ალექსანდრე ახვლედიანის ხელმძღვანელობით, ტაძრის ინტერიერის განახლება განხორციელდა. ჩამოიყარა ძველი მოხატულობა და ბათქაში, ხის ძველი კანკელის ნაცვლად დაიდგა ვარდისფერი ტუფის ქვის ახალი კანკელი, ხოლო იატაკი გრანიტის ფილებით მოპირკეთდა.

დღეს წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ტაძარი ბათუმის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ისტორიული და სულიერი კერაა. მისი მრავალწლიანი ისტორია აერთიანებს XIX საუკუნის ბათუმს, ოსმალეთის ბატონობის უკანასკნელ პერიოდს, ქალაქის გათავისუფლებას, საბჭოთა ეპოქის სირთულეებსა და ქართული ეკლესიის აღორძინებას.

წმინდა ნიკოლოზის ტაძარი დღესაც აგრძელებს მსახურებას და თავისი არსებობით გვახსენებს იმ ადამიანებს, რომლებმაც სხვადასხვა ეპოქაში მისი შენარჩუნებისა და აღდგენისათვის იზრუნეს.

ეს არის ტაძარი, რომლის ზარის ხმა ბათუმის ისტორიაში თავისუფლების სიმბოლოდ დარჩა და რომლის კედლებიც დღემდე ინახავს ქართული მართლმადიდებლობის მრავალწლიან ისტორიას.

წაიკითხეთ ასევე