ფილარეტ დენისენკო გარდაიცვალა

ფილარეტ დენისენკო. ფოტო: უმე-კს

კიევის საპატრიარქოს უკრაინის მართლმადიდებლური ეკლესიის წინამძღვარი ფილარეტ დენისენკო 2026 წლის 20 მარტს გარდაიცვალა. ამის შესახებ უკრაინის მართლმადიდებლური ეკლესიის წინამძღვარმა, ეპიფანე დუმენკომ განაცხადა. ის ჯანმრთელობის გაუარესების გამო სიცოცხლის ბოლო დღეებში საავადმყოფოში იმყოფებოდა. დუმენკომ მისი გარდაცვალების შესახებ დეტალები არ გაავრცელა.

მისი თქმით, უკრაინის მართლმადიდებლური ეკლესია „დაიმახსოვრდება და შეასრულებს მის გაკვეთილებსა და მითითებებს კრების მნიშვნელობის, ღვთის ნებისა და ეკლესიის სისავსის ნების წინაშე თავმდაბლობის, ასევე ღმერთის, ქრისტეს ეკლესიისა და უკრაინელი ხალხისადმი ერთგული მსახურების შესახებ“.

მიხაილ დენისენკო დაიბადა 1929 წლის 23 იანვარს, დონეცკის ოლქის ამვროსიევკის რაიონის სოფელ ბლაგოვატნოეში. 1950 წელს იგი ბერად აღიკვეცა ფილარეტის სახელით. მან ბრწყინვალე კარიერა გაიკეთა რუსეთის მართლმადიდებლურ ეკლესიაში: 1966 წელს გახდა კიევისა და გალიციის მიტროპოლიტი, უკრაინის ეგზარქოსი - მოსკოვის საპატრიარქოს ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი იერარქი. 1990 წელს პატრიარქ პიმენის გარდაცვალების შემდეგ, იგი აირჩიეს საპატრიარქო ტახტის მოსაყდრედ, თუმცა პატრიარქის არჩევნები მომავალ პატრიარქ ალექსი II-სთან წააგო.

უკრაინის მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, დენისენკომ მოსკოვის საპატრიარქოსთან ურთიერთობის გაწყვეტა გადაწყვიტა. 1992 წელს ხარკოვში უკრაინის მართლმადიდებლური ეკლესიის ეპისკოპოსთა საბჭომ მას უნდობლობა გამოუცხადა და კიევის ეპარქიიდან გადააყენა. იმავე წელს რუსეთის მართლმადიდებლური ეკლესიის ეპისკოპოსთა საბჭომ ფილარეტის ეკლესიიდან განკვეთის შესახებ ბრძანება გასცა. ამ გადაწყვეტილებების უარყოფითად, უკრაინის მაშინდელი პრეზიდენტის, ლეონიდ კრავჩუკის მხარდაჭერით, დენისენკო განხეთქილების მომგები უკრაინული ეკლესიისა და კპ-ს ერთ-ერთი დამფუძნებელი გახდა, ხოლო 1995 წელს მის „პატრიარქად“ გამოაცხადეს. 1997 წელს რუსეთის მართლმადიდებლური ეკლესიის ეპისკოპოსთა საბჭომ იგი ანათემას გზით განკვეთა.

2018 წელს კონსტანტინოპოლის საპატრიარქოს სინოდმა ცალმხრივად მოხსნა დენისენკოს შეჩერება და აღადგინა იგი ეპისკოპოსის ხარისხში, როგორც „კიევის ყოფილი მიტროპოლიტი“. თავად ფილარეტ დენისენკო არ ეთანხმებოდა კონსტანტინოპოლის მიერ მისი „პატრიარქალური“ ტიტულის აღიარებაზე უარის თქმას. 2018 წლის დეკემბერში მეუ-ს შექმნის შემდეგ, ფილარეტმა განაცხადა, რომ კულისებში არსებული შეთანხმებების თანახმად, მას უნდა ეხელმძღვანელა ახალი სტრუქტურისთვის. მალევე კონფლიქტში შევიდა ეპიფანე დუმენკოსთან და ფაქტობრივად დაუბრუნდა კიევის საპატრიარქოს ხელმძღვანელობას.

დენისენკოს ჯანმრთელობის პრობლემები 2025 წლის აგვისტოში გაუარესდა და ოქტომბერში მან შეადგინა ანდერძი, რომელშიც მოითხოვა, რომ მისი გარდაცვალების შემდეგ პანაშვიდი ჩაეტარებინათ უმე-კს-ში და არა მეუ-ში.

დენისენკო რჩება უკრაინაში საეკლესიო განხეთქილების ისტორიის მნიშვნელოვან ფიგურად. სწორედ მან წამოიწყო განხეთქილება, რომლის შედეგებიც დღემდე განსაზღვრავს ქვეყანაში რელიგიურ მდგომარეობას.

მართლმადიდებელ ჟურნალისტთა კავშირი წერდა, არქიმანდრიტი იოვანე მჭედლიშვილი: მსოფლიო პატრიარქს ველოდებით 12 საათზე.