ესტონეთის პრეზიდენტმა ანტიეკლესიური კანონი სასამართლოში გაასაჩივრა

ესტონეთის პრეზიდენტი ალარ კარისი. ფოტო: SIPA/Scanpix

2025 წლის 3 ოქტომბერს ესტონეთის პრეზიდენტმა ალარ კარისმა უზენაეს სასამართლოში შეიტანა შუამდგომლობა, რომლითაც მოითხოვა ეკლესიებისა და რელიგიური თემების შესახებ კანონში შეტანილი ცვლილებების არაკონსტიტუციურად გამოცხადება, რომლებიც ადრე რიიგიკოგუს მიერ იყო მიღებული. ამის შესახებ იტყობინება პორტალი Tvnet.lv, სახელმწიფოს მეთაურის პრესსამსახურის მითითებით.

კარისმა აღნიშნა, რომ ცვლილებები ეწინააღმდეგება კონსტიტუციის სამ მუხლს: რელიგიის თავისუფლების შესახებ მუხლს, გაერთიანების თავისუფლების შესახებ მუხლს და პროპორციულობის პრინციპის შესახებ მუხლს. მისი თქმით, სახელმწიფოს უკვე აქვს რელიგიური სტრუქტურების კონტროლის ინსტრუმენტები და არ უნდა ჩაერიოს მათ დოგმებში ან შიდა ურთიერთობებში.

„მოსკოვის საპატრიარქოს საქმიანობის მონიტორინგისა და შეზღუდვის სამართლებრივი ინსტრუმენტები, რომლებიც ძირს უთხრის სუვერენიტეტსა და დემოკრატიას, უკვე არსებობს. მოქმედი კანონმდებლობა მოითხოვს რელიგიური გაერთიანებების ფართო ზედამხედველობას. პრობლემა ინსტრუმენტების ნაკლებობა კი არა, მათი არასაკმარისი გამოყენებაა - საჭიროების შემთხვევაში, არსებული ინსტრუმენტები უფრო მკაცრად უნდა გამოვიყენოთ“, - ხაზგასმით აღნიშნა პრეზიდენტმა.

მან ასევე გააფრთხილა, რომ კანონის ზედმეტად ფართო ფორმულირებამ შეიძლება გამოიწვიოს რელიგიურ სწავლებებში ჩარევა: „უცხო სახელმწიფოებთან არა მხოლოდ ადმინისტრაციული და ეკონომიკური კავშირების, არამედ დოქტრინალური კავშირების აკრძალვის სურვილი ძალიან ბუნდოვანია. საკმარისი იქნება მხოლოდ იმ კავშირების შეზღუდვა, რომლებიც ნამდვილად საფრთხეს უქმნის. თუ სახელმწიფო დაიწყებს რელიგიური გაერთიანებების სწავლებებსა და რიტუალებში ჩარევას, შესაძლოა, უცხოელი რელიგიური ლიდერების ავტორიტეტი მათ მიმდევრებს შორის კიდევ უფრო გაიზარდოს“, - განაცხადა კარისმა.

უნდა აღინიშნოს, რომ ეკლესიის კანონი ავალდებულებს რელიგიურ ორგანიზაციებს, შეცვალონ თავიანთი წესდება, თუ ისინი დაექვემდებარებიან უცხოურ ცენტრებს, რომელთა საქმიანობასაც ხელისუფლება ქვეყნის სუვერენიტეტისთვის საშიშად მიიჩნევს. თუ ასოციაციის წესდება ან ხელმძღვანელობა არ იქნება შესაბამისობაში მოყვანილი, სამრევლოებს შეეძლებათ მისგან გამოყოფა და ახალი დოკუმენტების რეგისტრაცია ყოფილი ცენტრის თანხმობის გარეშეც კი.

სინამდვილეში, დამკვირვებლების აზრით, დოკუმენტი მიმართულია ესტონეთის მართლმადიდებლური ქრისტიანული ეკლესიის  წინააღმდეგ. ხელისუფლებამ განაცხადა, რომ თუ ,,ემქე’’ უარს იტყვის კანონის დაცვაზე, შესაძლებელია სამართლებრივი დევნა და მისი საქმიანობის ფაქტობრივი აკრძალვა.

მართლმადიდებელ ჟურნალისტთა კავშირმა ადრე გაავრცელა ინფორმაცია, რომ რიიგიკოგუმ კვლავ უარი თქვა ეკლესიების შესახებ კანონის შეცვლაზე, რომელიც პრეზიდენტმა უარყო.