11 აგვისტოს მართლმადიდებელი ეკლესია წმიდა ევსტათი მცხეთელს იხსენებს
სპარსი წარმოშობის წმიდანმა ქრისტიანობა მიიღო, სარწმუნოება აღიარა და მოწამეობრივი აღსასრულის წინ უფალს სთხოვა, მისი ნეშტი მცხეთაში დაეკრძალათ.
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია 11 აგვისტოს წმიდა ევსტათი მცხეთელს, ქრისტესთვის წამებულ მოწამეს, იხსენებს.
წმიდა ევსტათი წარმოშობით სპარსი იყო. ნათლობამდე მას გვირობანდაკი ერქვა და ქალაქ განძაკში, არშაკეთის ხევში ცხოვრობდა. მისი მამა მოგვი იყო და შვილსაც მოგვობას ასწავლიდა. თუმცა ახალგაზრდა გვირობანდაკმა ქრისტიანთა რწმენა გაიცნო, შეისწავლა ქრისტიანული სწავლება და გადაწყვიტა, ქრისტიანობა მიეღო.
იგი ქართლში ჩამოვიდა და მცხეთაში დასახლდა. ქართველთა ზნე-ჩვეულებამ და ქრისტიანულმა ცხოვრებამ მასზე დიდი გავლენა მოახდინა. გვირობანდაკმა კათოლიკოს სამოელის ხელით ნათელიღო და ქრისტიანული სახელი — ევსტათი — მიიღო. მოგვიანებით მან ქართველი ქალი შეირთო და საბოლოოდ დაუკავშირდა ქართულ საზოგადოებას.
წმიდა ევსტათიმ ქრისტიანული სარწმუნოება მაშინ მიიღო, როდესაც სპარსეთში ქრისტიანთა მიმართ დევნა და ძალადობა განსაკუთრებით მკაცრი იყო. მიუხედავად საფრთხისა, იგი რწმენის დამალვას არ ცდილობდა.
ერთ-ერთი დღესასწაულის დროს მცხეთელმა სპარსელებმა ევსტათი თავიანთ შეკრებაზე მიიწვიეს, თუმცა მან მათ უარი შეუთვალა და ქრისტიანული სარწმუნოების ერთგულება ღიად გამოხატა. ამის შემდეგ ცეცხლთაყვანისმცემლებმა იგი მცხეთის ციხისთავს, უსტამს, დაასმინეს.
დაკითხვისას ევსტათიმ უშიშრად აღიარა, რომ ქრისტიანი იყო. მან განაცხადა, რომ ადრე მოგვობის რჯულს მისდევდა, მაგრამ ქართლში მოსვლისა და ქრისტიანთა სარწმუნოების გაცნობის შემდეგ ქრისტიანობა აირჩია.
მალევე ევსტათი და კიდევ შვიდი სპარსი, რომლებმაც ქრისტიანობა მიიღეს, თბილისში მარზპანთან წაიყვანეს. მათ მკაცრი დაკითხვა და სასტიკი მოპყრობა ელოდათ. ქრისტიანებმა კი მტკიცედ განაცხადეს, რომ ქრისტიანთა სარწმუნოება წმიდა, კეთილი და მშვენიერია და მას სხვა რჯული ვერ შეედრება.
მარზპანის ბრძანებით ისინი სასტიკად დასაჯეს და საპყრობილეში ჩაყარეს. მათ სიცოცხლეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეუნარჩუნებდნენ, თუ ქრისტეს უარყოფდნენ. თუმცა წმიდა ევსტათიმ და მისმა თანამოძმეებმა სარწმუნოებაზე უარი არ თქვეს.
მოგვიანებით, ქართლის კათოლიკოს სამოელისა და სხვა ქართველ დიდებულთა შუამდგომლობით, დაპატიმრებული სპარსი ქრისტიანები გაათავისუფლეს. თუმცა რამდენიმე წლის შემდეგ წმიდა ევსტათი კვლავ დაასმინეს. იგი თბილისში ჩაიყვანეს და მარზპან ვეჟან ბუზმირს წარუდგინეს.
მარზპანი ცდილობდა, წმიდანი ქრისტეს უარყოფაზე დაეთანხმებინა. იგი ევსტათის ოჯახურ მდგომარეობაზე, მეუღლესა და შვილებზე მიუთითებდა და სთხოვდა, ქრისტიანობისთვის თავი საფრთხეში არ ჩაეგდო. წმიდა ევსტათიმ კი მტკიცედ განაცხადა, რომ ქრისტეს არ უარყოფდა.
განრისხებულმა მარზპანმა მისი სიკვდილით დასჯა ბრძანა. წმიდა ევსტათი საპყრობილეში წაიყვანეს და ღამით თავის მოკვეთა მიუსაჯეს.
მოწამეობრივი აღსასრულის წინ წმიდა ევსტათიმ უფალს ლოცვით მიმართა და სთხოვა, მისი სხეული თბილისში არ დარჩენილიყო და მცხეთაში დაეკრძალათ — იმ ქალაქში, სადაც მან ქრისტიანული ნათლობა მიიღო. გადმოცემის თანახმად, ლოცვის დროს წმიდანმა ზეციური ხმა გაიგონა, რომელმაც მისი თხოვნის აღსრულება აღუთქვა.
მარზპანის მსახურებმა წმიდა ევსტათის თავი მოჰკვეთეს, მისი ცხედარი კი ქალაქგარეთ გაიტანეს და დატოვეს.
ქრისტიანებმა წმიდანის ნეშტი მალულად მცხეთაში გადაასვენეს. მას წმიდა სამოელ კათოლიკოსი შეეგება და დიდი პატივით დაკრძალა სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძარში, წმიდა ტრაპეზის ქვეშ.
წმიდა ევსტათი მცხეთელის ცხოვრება ქრისტიანული სარწმუნოების ერთგულების, სიმტკიცისა და მოწამეობრივი თავდადების მაგალითია. მისი ხსენების დღე საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის კალენდარში 11 აგვისტოს აღინიშნება.
მართლმადიდებელ ჟურნალისტთა კავშირი წერდა, მართალი ანა და მისი წმინდა სკიტი ათონის მთაზე.
