ესტონეთის ხელისუფლებამ ეკლესიის წინააღმდეგ მიმართულ კანონში ცვლილებები მიიღო

ემქე-ის საკათედრო ტაძარი ტალინში.

2025 წლის 18 ივნისს ესტონეთის პარლამენტმა (რიიგიკოგუ) მესამე მოსმენით მიიღო „ეკლესიებისა და სამრევლოების შესახებ“ კანონში ცვლილებები. კანონპროექტი, რომელმაც ადრე ფართო საზოგადოებრივი აღშფოთება გამოიწვია, პრეზიდენტის კომენტარების გათვალისწინებით გადახედვის შემდეგ მიიღეს.

ოპოზიციურმა პარტიებმა EKRE-მ და ცენტრისტულმა პარტიამ მის წინააღმდეგ მისცეს ხმა და ამტკიცებდნენ, რომ ცვლილებების მიუხედავად, კანონი კვლავ არღვევს კონსტიტუციას.

კანონპროექტს მხარი დაუჭირა 68 დეპუტატმა, 17-მა კი წინააღმდეგ მისცა ხმა. წინააღმდეგ მხარდამჭერებს შორის იყვნენ EKRE-ს და ცენტრისტულმა პარტიის წარმომადგენლები, ისამაას პარლამენტის წევრი პრიიტ სიბული, ასევე დამოუკიდებელი კალე გრუნტალი და იააკ ვალგე. ხუთმა დეპუტატმა კენჭისყრაში მონაწილეობა არ მიიღო. ერთ-ერთი მთავარი ცვლილება რელიგიური ორგანიზაციების წესდებებში ცვლილებების შეტანის ვადის გახანგრძლივებაა: ორი თვის ნაცვლად ახლა ექვსი თვეა გათვალისწინებული.

როგორც რიიგიკოგუს იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარემ, მადის ტიმპსონმა (რეფორმების პარტია) ხაზი გაუსვა, ეს გაკეთდა ზაფხულის პერიოდში ზეწოლის თავიდან ასაცილებლად და კანონის 1993 წლის პრაქტიკასთან შესაბამისობაში მოსაყვანად:

„ეს რომ არ შეგვეცვალა, მაშინ ზაფხულის თვეებზე იქნებოდა საუბარი. ჩვენ ჩავთვალეთ, რომ ეს ძალიან ცოტა იყო... ჩვენ მივყევით 1993 წლის მაგალითს, როდესაც პერიოდი ექვსი თვე იყო“.

პარლამენტმა ამოიღო ფორმულირება, რომელიც კრძალავდა ლიდერობას „უცხო ქვეყანაში მყოფი და მნიშვნელოვანი გავლენის მქონე პირის“ მიერ, რასაც პრეზიდენტი ადრე ძალიან ბუნდოვანს უწოდებდა.

მის ნაცვლად დაემატა დებულება, რომ რელიგიური გაერთიანებები არ შეიძლება ეკონომიკურად დაკავშირებული იყვნენ უცხოურ ცენტრებთან, თუ ისინი „... საფრთხეს უქმნიან ესტონეთს, კერძოდ - წაახალისებენ, უჭერენ მხარს ან აფინანსებენ ესტონეთის დამოუკიდებლობის, ტერიტორიული მთლიანობის ან კონსტიტუციური წესრიგის ძალადობრივი შეცვლისკენ მიმართულ საქმიანობას“. ასევე დაზუსტდა რელიგიური გაერთიანებების წესდების მოთხოვნები: განისაზღვრა, თუ ვინ შეიძლება იყოს სასულიერო პირი და საბჭოს წევრი და დადგინდა მექანიზმი სამრევლოებისა და მონასტრების ეკლესიის სტრუქტურიდან გამოყვანის შესახებ, თუ ისინი არ აკმაყოფილებენ ახალ მოთხოვნებს. ამ მიზნით, წესდება შეიძლება მიღებულ იქნას უმაღლესი საეკლესიო ორგანოს დამტკიცების გარეშე, თუ ასეთი დამტკიცების მიღება შეუძლებელია.

EKRE-ს და ცენტრისტების წარმომადგენლებმა განაცხადეს, რომ ცვლილებები მხოლოდ კოსმეტიკურია და კანონი კვლავ ეწინააღმდეგება კონსტიტუციას.

„ეს ცვლილებები... მხოლოდ ზედაპირული, კოსმეტიკური ხასიათისაა. სინამდვილეში კი კონსტიტუციის წინააღმდეგობები არ არის აღმოფხვრილი“, - თქვა ვარო ვოგლეიდმა (EKRE).

„კონსტიტუცია არ არის ცარიელი ფრაზა, რომლის პატივისცემა მხოლოდ მაშინ შეიძლება, როცა ეს მოსახერხებელია... კანონის უზენაესობის პრინციპი ნიშნავს, რომ პოლიტიკური ამბიციების განხორციელება შეუძლებელია, თუ ისინი ეწინააღმდეგება კონსტიტუციას“, - დასძინა მან და თქვა, რომ თუ პრეზიდენტი ხელს მოაწერს კანონს, ოპოზიცია იუსტიციის კანცლერს, ულე მადისეს, სთხოვს, სახელმწიფო სასამართლოში კონსტიტუციური გადასინჯვა დაიწყოს.

მანამდე, მჟკ-მა დაწერა, რომ ესტონეთის პრეზიდენტმა უარი თქვა ესტონეთის ეკლესიის აკრძალვის შესახებ კანონის ხელმოწერაზე.