ეკლესია ანტიპასექის დღესასწაულს აღნიშნავს

ხატი "ჯოჯოხეთში ჩასვლა". ფოტო: открытые источники

აღდგომის შემდეგ პირველ კვირას, მთელ მსოფლიოში მართლმადიდებლები აღნიშნავენ ანტიპასექის დღესასწაულს, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც თომას კვირა. ეს დღე ბრწყინვალე კვირის დასასრულს ემთხვევა და ეკლესიის ტრადიციაში ღრმა თეოლოგიური მნიშვნელობა აქვს.

სახელწოდება „ანტიპასექი“ ბერძნულიდან მომდინარეობს „აღდგომის ნაცვლად“ და არ ნიშნავს მთავარი დღესასწაულის წინააღმდეგობას, არამედ მის განახლებას და გაგრძელებას. თუ აღდგომის დღეს ეკლესია ქრისტეს აღდგომის მოვლენას აღნიშნავს, მაშინ ანტიპასექი ამ მოვლენის ჭეშმარიტების დადასტურებას ეძღვნება მოციქულებისთვის და განსაკუთრებით თომასთვის აღმდგარი მაცხოვრის გამოჩენის გზით.

სუროჟის მიტროპოლიტი ანტონი ამ დღის შესახებ წერდა: „ანტიპასექი არ არის „მეორე აღდგომა“ და არა „აღდგომის წინააღმდეგ“, არამედ „აღდგომის ნაცვლად“ ან „აღდგომის წინაშე“. ეს არის აღდგომის გამეორება, დაბრუნება აღდგომასთან... მთელი კვირის განმავლობაში ჩვენ აღდგომის ბრწყინვალებაში ვცხოვრობთ და ახლა ამ დღეს ვუბრუნდებით, რათა უფრო ღრმად განვიცადოთ იგი“.

ანტიპასექი მნიშვნელოვან შეხსენებად რჩება იმისა, რომ რწმენაში შეიძლება იყოს ეჭვისა და ძიების პერიოდები, მაგრამ მნიშვნელოვანია, რომ ამ ეჭვებმა ჭეშმარიტების უფრო ღრმა ცოდნამდე მიგვიყვანოს, როგორც ეს მოციქულ თომას შემთხვევაში მოხდა. უფრო მეტიც, ეს დღესასწაული ხაზს უსვამს ქრისტეს ხორციელი აღდგომის რეალობას და გვახსენებს მკვდრეთით აღდგომის მომავალ საყოველთაო გეგმებს, რაც ქრისტიანობის ცენტრალურ იმედს წარმოადგენს.

დღესასწაულის მთავარი მოვლენაა აღმდგარი ქრისტეს მოციქული თომასთვის გამოჩენის ხსოვნა. მოციქული თომა, რომელსაც ასევე დიდიმეს (რაც „ტყუპს“ ნიშნავს) უწოდებენ, აღდგომის შემდეგ იესოს მოწაფეებისთვის პირველად გამოცხადებისას არ იმყოფებოდა. მოძღვრის აღდგომის შესახებ სხვა მოციქულებისგან რომ გაიგო, თომამ წარმოთქვა ცნობილი სიტყვები: დანარჩენმა მოწაფეებმა უთხრეს: ვიხილეთ უფალი. ხოლო მან თქვა: თუ არ ვიხილავ მის ხელებზე ნალურსმნევს და ნალურსმნევში არ ჩავყოფ თითს, მის ფერდში კი - ხელს, არ ვირწმუნებ.  (იოანე 20:25).

აღდგომიდან რვა დღის შემდეგ, ქრისტე კვლავ გამოეცხადა მოწაფეებს, როდესაც თომა მათთან იყო და პირდაპირ მიმართა: მერე კი თომას უთხრა: მოიტა შენი თითი და იხილე ჩემი ხელები; მოიტა შენი ხელი და ჩაყავი ჩემს ფერდში; ნუ იქნები ურწმუნო, არამედ გწამდეს.  (იოანე 20:27). სულის სიღრმემდე შეძრწუნებულმა თომამ წარმოთქვა რწმენის აღსარება, რომელიც ქრისტეს ღვთაებრიობის ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ მოწმობად იქცა: „უფალი ჩემი და ღმერთი ჩემი!“ (იოანე 20:28).

ამ ეპიზოდს განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს ქრისტიანული სარწმუნოებისთვის, რადგან მოციქული თომას მიერ ქრისტეს ჭრილობების შეხებით, იესოს ხორციელი აღდგომის რეალობის უტყუარი მტკიცებულება იქნა მოცემული. უფრო მეტიც, თავად თომას გამოსახულება აჩვენებს, რომ ჭეშმარიტი რწმენისკენ მიმავალი გზა შეიძლება გავიდეს გულწრფელ ეჭვებსა და ჭეშმარიტების ძიებაში.

ეკლესიის ტრადიციის თანახმად, სულიწმიდის გარდამოსვლის შემდეგ, მოციქული თომა სახარების გულმოდგინე მქადაგებელი გახდა. მან ქრისტიანული სწავლება პართიაში, სპარსეთში, მიდიაში მიიტანა და თავად ინდოეთშიც მიაღწია, სადაც ქრისტიანული თემები დააარსა, რომლებიც დღემდე არსებობს. ინდოეთის ქალაქ მელიპურაში (თანამედროვე ჩენაი) მოციქული თომა მოწამეობრივად აღესრულა თავისი რწმენისთვის - იგი შუბებით დაჭრეს ადგილობრივი მმართველის ცოლისა და შვილის ქრისტიანად მოქცევის გამო.